{"id":948,"date":"2025-11-27T21:10:18","date_gmt":"2025-11-27T20:10:18","guid":{"rendered":"https:\/\/primemansion.pl\/?p=948"},"modified":"2025-12-12T11:58:56","modified_gmt":"2025-12-12T10:58:56","slug":"skandalisci-w-modzie-lat-60-quant-courreges-saint-laurent-i-ich-wizja-kobiecosci-a","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/primemansion.pl\/en\/skandalisci-w-modzie-lat-60-quant-courreges-saint-laurent-i-ich-wizja-kobiecosci-a\/","title":{"rendered":"Skandali\u015bci w modzie lat 60: Quant, Courr\u00e9ges, Saint-Laurent i ich wizja kobieco\u015bci"},"content":{"rendered":"\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Moda mo\u017ce by\u0107 aktywnym narz\u0119dziem rewolucji. Lata 60\u2019, bogate w przemiany spo\u0142eczne i obyczajowe, by\u0142y bod\u017acem dla Mary Quant, Andr\u00e9 Courr\u00e9gesa i Yvesa Saint Laurenta do stawiania oporu przeciwko patriarchalnym normom. Przyjrzyjmy si\u0119 bli\u017cej ich tw\u00f3rczym manifestom. Jak uderzali w konserwatywne zasady? Jak rozumieli nowoczesn\u0105 kobieco\u015b\u0107?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Rewolucja seksualna i nowe potrzeby<\/h2>\n\n\n\n

Aby w pe\u0142ni poczu\u0107 si\u0142\u0119 ich projekt\u00f3w, najpierw musimy odrobin\u0119 si\u0119 cofn\u0105\u0107.<\/p>\n\n\n\n

Jeste\u015bmy w roku 1960. Pigu\u0142ka antykoncepcyjna Envoid w\u0142a\u015bnie trafia do sprzeda\u017cy. Kobiety i m\u0119\u017cczy\u017ani otrzymuj\u0105 wyra\u017any znak: seks nie s\u0142u\u017cy tylko do prokreacji.<\/p>\n\n\n\n

Dla kobiet jest ona jednak czym\u015b znacznie wi\u0119kszym. Wynalazek ten umo\u017cliwia kontrol\u0119 nad p\u0142odno\u015bci\u0105<\/strong>. Od teraz mog\u0105 wreszcie \u017cy\u0107 bez obaw o nieplanowan\u0105 ci\u0105\u017c\u0119. Zamiast rodzi\u0107 i wychowywa\u0107, kobiety mog\u0105 zadba\u0107 o siebie: odroczy\u0107 macierzy\u0144stwo, kontynuowa\u0107 edukacj\u0119 i i\u015b\u0107 do pracy. Uniezale\u017cni\u0107 si\u0119.<\/p>\n\n\n\n

Masowo korzystaj\u0105 z tej okazji. Na studiach zyskuj\u0105 dost\u0119p do o\u015brodk\u00f3w feminizmu, odrywaj\u0105 si\u0119 od rodziny, w\u0142\u0105czaj\u0105 w debaty na temat r\u00f3wno\u015bci i poznaj\u0105 swobod\u0119 seksualn\u0105. Z kolei w pracy odzyskuj\u0105 poczucie sprawczo\u015bci, zarabiaj\u0105 pierwsze w\u0142asne pieni\u0105dze i symbolicznie przekraczaj\u0105 pr\u00f3g domu, wchodz\u0105c w sfer\u0119 publiczn\u0105.<\/p>\n\n\n\n

Zaczynaj\u0105 randkowa\u0107, z u\u015bmiechem na twarzach szwenda\u0107 si\u0119 po miastach, ta\u0144czy\u0107 do rock and rolla, siada\u0107 st\u0142oczone na pod\u0142ogach sal wyk\u0142adowych, spacerowa\u0107 z przyjaci\u00f3\u0142k\u0105 pod r\u0119k\u0119 i goni\u0107 odje\u017cd\u017caj\u0105cy autobus. <\/p>\n\n\n\n

Jeszcze tylko jedna rzecz kr\u0119powa\u0142a je nie do zniesienia<\/strong>: ubrania. Te wci\u0105\u017c pozostawa\u0142y sztywne, skrajnie niewygodne i sprowadzaj\u0105ce kobiet\u0119 do jednej, p\u0142askiej roli.<\/p>\n\n\n\n

Moda inkluzywna i u\u017cytkowa \u2013 mini-sp\u00f3dniczka Mary Quant<\/h2>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Kobieta na ulicach Londynu, \u017ar\u00f3d\u0142o: Wiki Commons<\/p>\n\n\n\n

Brytyjka Mary Quant, zareagowa\u0142a na nag\u0142\u0105 zmian\u0119 w potrzebach m\u0142odych dziewczyn, kt\u00f3re zauwa\u017calnie sprzeciwia\u0142y si\u0119 konserwatywnym normom. <\/p>\n\n\n\n

Marzy\u0142a o stworzeniu mody u\u017cytkowej<\/strong>; takiej, kt\u00f3ra dotrzyma im tempa. Tymczasem dost\u0119pne projekty wci\u0105\u017c pe\u0142ni\u0142y jedynie funkcj\u0119 estetyczn\u0105, g\u0142\u0119boko zakorzenion\u0105 w dawnej <\/em>mentalno\u015bci.<\/p>\n\n\n\n

Zna\u0142a prawdziwe potrzeby nowego pokolenia. Obserwowa\u0142a je zza szyb swojego butiku Bazaar <\/em>mieszcz\u0105cego si\u0119 przy Kings Road \u2013 centrum kontrkultury i ulicy przyci\u0105gaj\u0105cej m\u0142odych ludzi. <\/p>\n\n\n\n

Quant dostrzeg\u0142a, jak jej kole\u017canki skracaj\u0105 zbyt d\u0142ugie sp\u00f3dnice dyktowane trendami lat 50\u2019, jak wysokie obcasy przeszkadzaj\u0105 na nier\u00f3wnych chodnikach Londynu i jak nieelastyczne materia\u0142y kr\u0119puj\u0105 ich ruchy. <\/p>\n\n\n\n

Poza tym \u2013 przede wszystkim sama wci\u0105\u017c by\u0142a m\u0142od\u0105 dziewczyn\u0105<\/strong>. W\u0142a\u015bnie dlatego jej projekty by\u0142y a\u017c tak celne i a\u017c tak znienawidzone przez konserwatywne \u015brodowiska pragn\u0105ce zachowania statusu quo<\/em>. Ko\u015bcio\u0142y, w\u0142adze uczelni i zak\u0142ady pracy g\u0142o\u015bno protestowa\u0142y przeciwko swobodzie<\/strong> charakteryzuj\u0105cej wchodz\u0105ce w doros\u0142o\u015b\u0107 kobiety. <\/p>\n\n\n\n

Mary Quant sprezentowa\u0142a swoim r\u00f3wie\u015bniczkom ubrania, kt\u00f3re by\u0142y z nimi w ruchu<\/strong>. To jej przypisuje si\u0119 najwi\u0119ksze zas\u0142ugi w rozpropagowaniu d\u0142ugo\u015bci mini, chocia\u017c jak sama podkre\u015bla\u0142a: to dziewczyny z King\u2019s Road wynalaz\u0142y minisp\u00f3dniczki<\/em>. Odrzuci\u0142a d\u0142ugo\u015b\u0107 starego pokolenia, manifestuj\u0105c wolno\u015b\u0107 obyczajow\u0105 i autonomi\u0119 cielesn\u0105 m\u0142odej kobiety.<\/p>\n\n\n\n

Odkry\u0142a nogi nie tylko, by zapewni\u0107 wygod\u0119, lecz zw\u0142aszcza w formie wizualnego manifestu nowego pokolenia<\/strong>. Uto\u017csami\u0142a je z aktywno\u015bci\u0105 i niezale\u017cno\u015bci\u0105. Eksponuj\u0105c je w ten spos\u00f3b, podkre\u015bli\u0142a, \u017ce stanowi\u0105 doskona\u0142\u0105 kobiec\u0105 bro\u0144 i antidotum na stagnacj\u0119.<\/p>\n\n\n\n

Obna\u017ca je z reszt\u0105 wielokrotnie i na wiele sposob\u00f3w. Robi to nawet w s\u0142ynnej Wet Collection<\/em><\/a> prezentuj\u0105cej modernistyczne, przyci\u0105gaj\u0105ce wzrok p\u0142aszcze przeciwdeszczowe z PCV, kt\u00f3re d\u0142ugo\u015bci\u0105 dostosowuje do swoich sp\u00f3dniczek. <\/p>\n\n\n\n

Mary tworzy\u0142a ubrania figlarne i zuchwa\u0142e, w cenach osi\u0105galnych dla studentek i pocz\u0105tkuj\u0105cych pracownic, toruj\u0105c m\u0142odym kobietom \u2013 dotychczas skutecznie uciszanym \u2013 drog\u0119 do wyra\u017cania siebie<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n

Mary Quant doceni\u0142y nie tylko jej r\u00f3wie\u015bniczki. W 1966 r. otrzyma\u0142a Order Imperium Brytyjskiego za wk\u0142ad w brytyjsk\u0105 mod\u0119.<\/p>\n\n\n\n

My\u015bl\u0119, \u017ce z \u0142atwo\u015bci\u0105 zgadniesz, jak wygl\u0105da\u0142 jej str\u00f3j na ceremonii odznaczenia w Pa\u0142acu Buckingham. <\/p>\n\n\n\n

Andr\u00e9 Courr\u00e9ges \u2013 wizjoner kosmicznej estetyki, futurysta i tw\u00f3rca androgynicznych projekt\u00f3w<\/h2>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Komplet autorstwa Andr\u00e9go Courr\u00e9gesa, \u017ar\u00f3d\u0142o: Wiki Commons<\/p>\n\n\n\n

Rok 1964. Sonda kosmiczna Mariner 4 fotografuje planet\u0119 Mars, dostarczaj\u0105c pierwszych zdj\u0119\u0107 innej planety z tak bliskiej odleg\u0142o\u015bci. Rozw\u00f3j technologii zachwyca i inspiruje.<\/p>\n\n\n\n

Tymczasem kobiety wci\u0105\u017c zarabiaj\u0105 a\u017c o 39% mniej, ni\u017c m\u0119\u017cczy\u017ani wykonuj\u0105cy te same obowi\u0105zki. Dalej musz\u0105 walczy\u0107 o r\u00f3wno\u015b\u0107<\/strong>, dlatego pewien Francuz dostarcza im zbroi.<\/p>\n\n\n\n

Andr\u00e9 Courr\u00e9ges zainspirowany podbojem kosmosu tworzy kolekcje zatytu\u0142owane Space Ag<\/em>e i Moon Girl<\/em>. Szyje ubrania, w kt\u00f3rych kobieta mo\u017ce stan\u0105\u0107 pewnie na dw\u00f3ch nogach, podeprze\u0107 r\u0119ce na biodrach i spojrze\u0107 w dal z podniesion\u0105 brod\u0105 i wypi\u0119t\u0105 piersi\u0105. Robi to porzucaj\u0105c sztywne, niepraktyczne materia\u0142y i kr\u0119puj\u0105ce fasony, na rzecz projekt\u00f3w androgynicznych i funkcjonalnych, maj\u0105cych swoje \u017ar\u00f3d\u0142o w fascynacji podbojem kosmosu.<\/p>\n\n\n\n

Traktuje kobiet\u0119 jako obywatelk\u0119 przysz\u0142o\u015bci<\/strong> i tak chce j\u0105 ubra\u0107. <\/p>\n\n\n\n

Courreges skupia si\u0119 na geometrycznych liniach i wygodzie. Nie podkre\u015bla talii, nie wciska modelek w dopasowane fasony, nie zmusza do noszenia wyd\u0142u\u017caj\u0105cych n\u00f3g obcas\u00f3w. Pomaga im w pe\u0142ni uwolni\u0107 cia\u0142o od wymog\u00f3w tradycji.<\/p>\n\n\n\n

W projektach Francuza dominuj\u0105 sukienki o krojach w kszta\u0142cie litery A, p\u0142askie, futurystyczne obuwie, okulary i gogle oraz biel, srebro i \u017cywe, nasycone kolory. Ca\u0142kowicie ignoruje istnienie talii, biustu i bioder (kojarzonych z rol\u0105 reprodukcyjn\u0105). Kobieta w jego oczach nie jest ju\u017c wy\u0142\u0105cznie matk\u0105, kochank\u0105 i pani\u0105 domu. Zyskuje w\u0142asn\u0105 to\u017csamo\u015b\u0107 i \u015bmia\u0142o\u015b\u0107<\/strong> do zabawy wizerunkiem.<\/p>\n\n\n\n

Nowoczesna, kobieca zbroja w interpretacji Courr\u00e9ges <\/strong>powstaje z materia\u0142\u00f3w, takich jak PCV, spandex, nylon, lurex, kt\u00f3re s\u0105 gotowe do za\u0142o\u017cenia od razu po wyj\u0119ciu z szafy, bez \u017cmudnych sesji przy desce do prasowania. <\/p>\n\n\n\n

Bo nowoczesna kobieta w jego interpretacji nie ma czasu na takie czynno\u015bci. Jak sam podkre\u015bla\u0142 (wed\u0142ug relacji prasowej LIFE Magazine z 1965 r.): <\/p>\n\n\n\n

You don\u2019t walk through life anymore. You run. You dance. You drive a car. Clothes must be able to move too. <\/em>W wolnym t\u0142umaczeniu na j\u0119zyk polski: Ju\u017c nie idziesz przez \u017cycie. Ty biegniesz. Ty ta\u0144czysz. Ty prowadzisz auto. Twoje ubrania musz\u0105 za Tob\u0105 nad\u0105\u017ca\u0107<\/em>.<\/p>\n\n\n\n

Le Smoking na pograniczu p\u0142ci <\/h2>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Pracownia YSL, \u017ar\u00f3d\u0142o: Wikipedia Commons<\/p>\n\n\n\n

Rok 1966. Feminizm drugiej fali rozkwita. M\u0119\u017cczy\u017ani wci\u0105\u017c maj\u0105 kilka pozosta\u0142ych symboli w\u0142adzy i autorytetu, ale w\u0142a\u015bnie trac\u0105 kolejny. Yves Saint Laurent opracowuje damski smoking<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n

Pierwsze pojawienie si\u0119 na wybiegu Le Smokingu<\/em> wywo\u0142a\u0142o szok w\u015br\u00f3d konserwatywnych \u015brodowisk. Dotychczas zasady by\u0142y jasne: na wiecz\u00f3r m\u0119\u017cczyzna wk\u0142ada elegancki smoking, natomiast kobieta wybiera sukienk\u0119. Tymczasem YSL wprowadza na salony str\u00f3j \u0142ami\u0105cy p\u0142ciow\u0105 kodyfikacj\u0119, rozmywaj\u0105cy granice i rzucaj\u0105cy wyzwanie tradycyjnym konwencjom<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n

Jego smoking by\u0142 radykalnym ruchem. Zapo\u017cyczony z m\u0119skiej szafy fason, dopasowa\u0142 do kobiecego cia\u0142a. Podkre\u015bli\u0142 ramiona i tali\u0119, zaproponowa\u0142 szerokie spodnie, jedwabny pas i satynowe klapy przyci\u0105gaj\u0105ce wzrok w okolice klatki piersiowej. Stworzy\u0142 projekt pe\u0142en charyzmy, zachowuj\u0105c jednocze\u015bnie elementy kobieco\u015bci \u2013 silnej, sprawczej, pewnej siebie. Takiej, kt\u00f3ra mo\u017ce konkurowa\u0107 z m\u0119\u017cczyzn\u0105.<\/p>\n\n\n\n

Ten wyraz buntu r\u00f3wnie\u017c spotka\u0142 si\u0119 z oporem. Kobiety nosz\u0105ce smoking by\u0142y wypraszane z luksusowych miejsc i hoteli. W odpowiedzi YSL tworzy kolekcj\u0119 Rive Gauche<\/em> \u2013 bardziej przyst\u0119pn\u0105 cenowo i dost\u0119pn\u0105 dla szerszej publiczno\u015bci, propaguj\u0105c sw\u00f3j pomys\u0142 i zach\u0119caj\u0105c kobiety do \u0142amania norm.<\/p>\n\n\n\n

Niez\u0142omne dzia\u0142ania przynios\u0142y efekty. Le Smoking sta\u0142 si\u0119 ponadczasowym klasykiem i wszed\u0142 do kanonu mody wieczorowej, a kobiety zyska\u0142y pe\u0142n\u0105 swobod\u0119 w wyborze tego, jak chc\u0105 wygl\u0105da\u0107.<\/p>\n\n\n\n

Moda jako \u017ar\u00f3d\u0142o nowej to\u017csamo\u015bci kobiet<\/h2>\n\n\n\n

Skr\u00f3cenie sp\u00f3dnic, odrzucenie obcas\u00f3w czy za\u0142o\u017cenie spodni by\u0142o nie tylko trendem, lecz publicznym o\u015bwiadczeniem o autonomii cia\u0142a \u2014 stale obecnym przy kobiecie, dodaj\u0105cym jej si\u0142y i przypominaj\u0105cym o s\u0142uszno\u015bci walki. Swoj\u0105 odwag\u0105 i innowacyjnymi pomys\u0142ami, Quant, Courreges i YSL pomogli tysi\u0105com kobiet ukszta\u0142towa\u0107 now\u0105 to\u017csamo\u015b\u0107 w czasach wielkich zmian.<\/p>\n\n\n\n

Moda w ich wykonaniu by\u0142a wizualnym odzwierciedleniem feminizmu<\/strong>. Ich perspektywa kobieco\u015bci do dzi\u015b inspiruje i udowadnia, \u017ce silna kobieta mo\u017ce by\u0107 zar\u00f3wno figlarna i zabawna, sprawcza i niezale\u017cna, jak i magnetyczna i pe\u0142na charyzmy. Bo to wy\u0142\u0105cznie jej wyb\u00f3r.<\/p>\n\n\n\n

    \n
  1. https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Aankomst_en_vertrek,_mannequins,_Bestanddeelnr_919-6219.jpg<\/a><\/li>\n\n\n\n
  2. https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Swinging_London_1969_(JOKAMAL2A02-38).tif<\/a><\/li>\n\n\n\n
  3. https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Andr%C3%A9_Courr%C3%A8ges#\/media\/File:Ensemble15,_Andr%C3%A9_Courr%C3%A8ges,_1965.jpg<\/a><\/li>\n\n\n\n
  4. https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:YSL_Expo_Gold_(2)_01.jpg<\/a><\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n

    ZAJAWKI:
    1. Quant, Courr\u00e9ges, Saint-Laurent \u2013 trzy nazwiska, kt\u00f3re poprzez mod\u0119 da\u0142y kobietom narz\u0119dzie buntu w latach 60\u2019. W artykule sprawdzamy, jak ich projekty od kosmicznej estetyki po damski smoking, uderza\u0142y w konserwatywne normy. <\/p>\n\n\n\n

    Kliknij w link i dowiedz si\u0119, jak ubrania pomog\u0142y kobietom w walce o now\u0105 to\u017csamo\u015b\u0107.<\/p>\n\n\n\n

    2. Lata 60\u2019 \u2013 moment, w kt\u00f3rym moda stan\u0119\u0142a po stronie kobiet. Spo\u0142eczna rewolucja i druga fala feminizmu potrzebowa\u0142y nowej garderoby, a tych trzech projektant\u00f3w podo\u0142a\u0142o wyzwaniu. Mimo protest\u00f3w, niezrozumienia i zakaz\u00f3w \u015brodowisk konserwatywnych.<\/p>\n\n\n\n


    Poznaj rewolucyjne projekty, kt\u00f3re pomog\u0142y kobietom wywalczy\u0107 niezale\u017cno\u015b\u0107.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Moda mo\u017ce by\u0107 aktywnym narz\u0119dziem rewolucji. Lata 60\u2019, bogate w przemiany spo\u0142eczne i obyczajowe, by\u0142y bod\u017acem dla Mary Quant, Andr\u00e9 Courr\u00e9gesa i Yvesa Saint Laurenta do stawiania oporu przeciwko patriarchalnym normom. Przyjrzyjmy si\u0119 bli\u017cej ich...","protected":false},"author":3,"featured_media":947,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"inline_featured_image":false,"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-948","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-bez-kategorii"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/primemansion.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/948","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/primemansion.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/primemansion.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/primemansion.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/primemansion.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=948"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/primemansion.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/948\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":951,"href":"https:\/\/primemansion.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/948\/revisions\/951"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/primemansion.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/947"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/primemansion.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=948"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/primemansion.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=948"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/primemansion.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=948"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}